Tussenstand en hoe nu verder?

Tussenstand

De coronacrisis heeft ons allemaal overvallen. In het begin van dit jaar was het nog een ver-van-mijn-bed-show, maar sinds 11 maart was er ineens sprake van een wereldwijde pandemie zoals we die voor die tijd eigenlijk niet gekend hebben. Het maatschappelijk leven kwam over vrijwel de hele wereld grotendeels tot stilstand. En plotseling zaten we in een recessie die ons allemaal aangaat. Als ‘burger’, maar zeker ook als ondernemer, groot of klein, met of zonder personeel.

Nu (begin mei) zijn veel scholen, universiteiten, cafés, restaurants, kappers, etc., verplicht gesloten en staat de teller op circa 4.900 dodelijke slachtoffers en circa 11.000 ziekenhuisopnamen. Niet iets om vrolijk van te worden. En de maatregelen om verdere verspreiding te voorkomen zijn nog niet afgelopen: we moeten 1,5 meter afstand houden van elkaar, velen werken vanuit huis en we blijven zoveel mogelijk binnen. De impact op iedereen, particulier en ondernemer, is enorm. Alle ‘gewone’ dingen zijn plotseling niet meer ‘gewoon’. We onderhouden contacten via telefoon en internet, we vergaderen op afstand met hulpmiddelen als Zoom en Skype, we maken ons zorgen over de terugval in omzet, stijging van kosten, problemen in aanvoer door leveranciers en het verdwijnen van afnemers. Het aantal faillissementen dreigt in hoog tempo toe te nemen. Waar moet dat naar toe met de economie? Nog los van scholen, omgang met elkaar, de gezondheidszorg, enzovoort?

De regering zegt hulp toe, vooral ook financiële ondersteuning. De culturele sector, de landbouw, de zzp’ers, vele partijen hebben al hulp aangeboden gekregen. Voldoende of een druppel-op-de-gloeiende-plaat? Geen situatie en geen organisatie is het hetzelfde. Sommige ondernemers zien alleen maar de bedreiging op zich afkomen en verstarren (‘freeze’). Andere ondernemers zien toch ook kansen en worden actief en creatief (‘fight’).

Hoe nu verder?

Hoe reageer jij, wat zijn jouw kansen? Met andere woorden, hoe denk jij als zzp’er de toekomst in te gaan? En hoe ziet die toekomst er dan uit? Wat is het speelveld, wat zijn de spelregels en mogelijkheden, en wat doe je zelf als speler?

Eind maart schetste het Centraal Plan Bureau een viertal scenario’s. Als je het leuk vindt kun je de publicatie hier lezen. Hoewel toen nog de meeste aandacht uitging naar de gevolgen van de pandemie voor de gezondheidszorg, was het voor het CPB toen al duidelijk dat er ook heel wat stond te gebeuren voor onze economie. Het verloop van de economische crisis was ook voor hen nog ongewis, maar zij voorzagen toch de genoemde vier scenario’s.

De provincie Utrecht brengt sinds begin april een monitor economie uit (‘Impact coronacrisis’) die wekelijks wordt geactualiseerd. Als je de meest recente monitor (28 april) wilt lezen, klik dan hier. Tot nu toe zijn er vier monitoren gepubliceerd. In de monitor schetst de provincie de impact van de coronacrisis op korte en middellange termijn op de economische ontwikkelingen in de provincie.

Enkele interessante signalen die ik eruit pikte:

  • UWV heeft in drie weken tijd 110.000 aanvragen ontvangen voor loonkostenvergoeding (de aanvragen voor steun vlakken nu af)
  • MKB zag de omzet dalen met 75-100%, 90% van de ondernemingen ziet nieuwe opdrachten teruglopen en een derde geeft aan geen werkvoorraad meer te hebben
  • De KvK geeft aan dat 25% van de bedrijven in financiële moeilijkheden zit, het betalen van vaste lasten wordt urgent (zie ook onze nieuwsbrief met de OVSV-brief omtrent huur, borgsom, etc.)
  • De KvK ziet een daling van vragen naar noodmaatregelen en een stijging van vragen over de 1,5m-economie
  • De omzet per m2 daalt fors ten gevolge van de 1,5m-economie
  • Met die social distance-norm is horeca niet rendabel en kantoren vragen om een herinrichting, etc.
  • Het IMF voorziet een economische krimp in 2020 van 7,5% (vergelijkbaar met meest negatieve scenario van het CPB)
  • Bouwproductie daalt, effecten strekken zich over 2 jaar uit.

Natuurlijk worden er ook al veel prognoses en scenario’s ontwikkeld voor ná de coronacrisis. Zo stellen diverse banken en het IMF scenario’s op (zie ook de monitor van de provincie), landelijk en voor sectoren. Verder worden allerlei acties ontwikkeld om elkaar te helpen: aflossingen worden uitgesteld, groothandels gaan open voor particulieren, advocaten en accountants bieden gratis hulp aan, gemeenten zijn actief, etc.

Maar je zult ook zelf veel moeten doen. En veel ondernemingen en zzp’ers zien gelukkig ook kansen: collectief optreden, lokale handel bevorderen (klik hier voor het lokale initiatief in Stichtse Vecht), thuisbezorgservices, ombouw van bedrijfslocaties en productielijnen, ontwerpen van nieuwe producten en diensten. Veel bedrijven kijken gelukkig vooruit: wat kunnen we regionaal oppakken nu de mondiale leveranties stokken, hoe kunnen bedrijven andere bedrijven in de regio helpen, etc. Het aantal faillissementen en WW-uitkeringen stijgt nu nog en op korte termijn zal de flexibele schil van medewerkers (zzp’ers en flexcontracten) helaas toch vaak ervaren dat zij als eerste zonder werk komen te zitten bij een crisis. Maar er zijn ook andere, hoopgevende signalen: het aantal vacatures groeit toch ook alweer, vooral in de zorg, retail, zakelijke diensten en ICT.

Maar wat kun je dan zelf nog doen, hoe ontwikkel je een goede strategie voor jezelf? Bovendien, hoe zal de toekomst van Nederland er in grote lijnen uitzien: gaan we straks terug naar hoe het was (‘back to normal’)? Dat lijkt me niet waarschijnlijk voor Nederland als geheel, maar misschien geldt het voor jouw werk toch wel een beetje? Of wordt het nooit meer hetzelfde en verandert het voor altijd (‘change 4 ever’)? En wat moet ik op de korte termijn doen (de eerste paar maanden) en wat op de lange termijn (de komende jaren)?

De combinatie van deze vier invalshoeken levert ruwweg vier scenario’s op:

  1. Overbrugging: op de korte termijn vooral aandacht voor taken (problemen) en relaties
  2. Overleven: de economische klap opvangen en vooral taakgericht bezig zijn
  3. Aanpassen: de veranderingen zijn blijvend, je externe netwerk wordt belangrijker
  4. Transformatie: de veranderende waarden staan centraal voor de langere termijn, de impact op de maatschappij is blijvend.

 

Ten slotte

Het CPB, de provincie Utrecht en de organisatieadviseur hebben geen van allen een ‘pot met blauwe pillen’ om de economische crisis ‘even’ op te lossen (hoewel dit adviesbureau een aardig hulpmiddel aanbiedt). Natuurlijk heb ik ook geen makkelijke oplossing voorhanden. Bovendien is elke situatie en elke zzp’er anders. Zó anders dat daar geen algemene oplossing voor beschikbaar is.
Uit bovenstaande stukjes tekst zul je dus ook niet één oplossing kunnen trekken die voor jou geschikt is. Maar misschien kan deze nieuwsbrief je wel helpen om je gedachten te bepalen en je inzicht te geven wat er op dit moment in onze maatschappij gebeurt.

Ik hoop zo snel mogelijk eens met elkaar van gedachten te kunnen wisselen over de problemen waar we als groep zzp’ers in Stichtse Vecht mee te maken hebben. En welke oplossingen er ontwikkeld zijn en welke vraagstukken zijn blijven liggen. En hoe we als zzp’ers onze toekomst en die van ons ZZP-platform zien.
Zodra we weer als groep bij elkaar kunnen komen zal ik hiertoe het initiatief nemen.

In de tussentijd wens ik je veel sterkte, wijsheid en gezondheid. En als je denkt dat ik iets voor je kan betekenen (via mijn netwerk bij onder andere de OVSV en de gemeente), laat het dan weten.

Hou je haaks!

Kees Swierts, voorzitter ZZP-platform.